تدوین سند راهبردی مدیریت صنعت ساختمان؛ گذار به حکمرانی یکپارچه و هوشمند

صنعت ساختمان ایران با زنجیره‌ای پیچیده از بازیگران، از مراجع حاکمیتی و شهرداری‌ها گرفته تا سازمان‌ نظام مهندسی، تولیدکنندگان مصالح و تشکل‌های تخصصی، سال‌هاست از فقدان یک «فرماندهی یکپارچه و نقشه راه منسجم» رنج می‌برد. پراکندگی سیاست‌ها و رویکردهای جزیره‌ای در این حوزه، بهره‌وری تولید را کاهش داده و زنجیره کیفیت، از طراحی تا فاز بهره‌برداری و نگهداری را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

در پاسخ به این دغدغه دیرین، دکتر محمدعلی ریاحی، مدیرکل دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان وزارت راه و شهرسازی، از آغاز فرآیند تدوین «طرح جامع مدیریت صنعت ساختمان» خبر داد. اقدامی راهبردی که در راستای ماموریت‌های ابلاغی وزیر راه و شهرسازی به این دفتر و با تمرکز بر مدیریت اثربخش ذی‌نفعان کلید خورده است.

چرایی این طرح؛ از مقررات فنی تا نظام حکمرانی

برخلاف نگاه‌های سنتی که وظیفه نهادهای تنظیم‌گر را صرفا در تدوین کدهای فنی خلاصه می‌کردند، این طرح جامع با رویکردی چندبعدی آغاز شده است. به گفته دکتر ریاحی، خروجی این سند قرار است ابعاد حقوقی، اقتصادی، مالی، فناوری، فرهنگی و حتی مدل‌های حکمرانی صنعت ساختمان را پوشش دهد تا زمینه‌ساز تحولی واقعی شود.

محورهای کلیدی این زیرطرح‌ها نشان از یک طراحی هوشمندانه در چرخه عمر ساختمان دارند:

• تحول در صنعتی‌سازی و مدیریت تولید: عبور از روش‌های سنتی و توسعه فناوری‌های ساخت؛
• پایداری و بهینه‌سازی: ارتقای بهره‌وری انرژی و مدیریت دارایی‌های فیزیکی در فاز بهره‌برداری؛
• تحول دیجیتال: به‌کارگیری ابزارهای نوین نظیر BIM و سامانه‌های دیجیتال برای شفافیت و پایش عملکرد؛
• تنظیم‌گری یکپارچه: هماهنگ‌سازی نقش شهرداری‌ها، سازمان نظام مهندسی و سازمان ملی استاندارد در یک زنجیره کنترل کیفیت بدون هم‌پوشانی.

مشارکت‌محوری؛ ضامن تحقق‌پذیری سند

تجربه سیاست‌گذاری‌های گذشته نشان داده اسنادی که پشت درهای بسته نوشته می‌شوند، در ایستگاه اجرا متوقف خواهند شد. دکتر ریاحی با تاکید بر همین نقطه ضعف تاریخی، از رویکرد مشارکت‌محور در این طرح خبر داد؛ جایی که جلسات تخصصی با حضور تشکل‌های حرفه‌ای، انجمن‌های تخصصی (نظیر انجمن فناوران صنعتی ساختمان)، دانشگاهیان و بخش خصوصی برای احصای دغدغه‌های واقعی بازار از نخستین گام‌ها آغاز شده است.

دبیرخانه مبحث 11 مقررات ملی ساختمان، ضمن استقبال از این گام مهم، بر این باور است که صنعت ساختمان بیش از هر چیز نیازمند «عبور از عصر بایگانی» است و با مشارکت در فرایند تدوین این طرح، تلاش دارد ظرفیت‌های فنی و اجرایی ویراست سوم مبحث 11 را از سطح متون مقرراتی به میدان عملِ حرفه‌ای صنعت ساختمان پیوند دهد. تحقق این هدف مستلزم هماهنگی مؤثر میان دستگاه‌های مسئول، بازتعریف شفاف حدود اختیارات و مسئولیت‌ها، اختصاص مشوق‌های مؤثر و در نهایت التزام عملی به اجرای ضوابط است.